1978 – Năm của những tình yêu bóng đá thuần khiết
Hôm nay dọn dẹp gác xép, tôi tình cờ tìm thấy cuốn album ảnh cũ kỹ của cha. Những tấm ảnh đen trắng đã ngả màu, nhưng nụ cười rạng rỡ trên khuôn mặt những chàng trai trong bộ đồ thể thao sọc đỏ thì vẫn sáng ngời. Đó là đội bóng của cha tôi, năm 1978. Họ không phải là những ngôi sao, chỉ là những người yêu bóng đá một cách say mê và trong sáng đến lạ kỳ. Nhìn họ, tôi chợt nghĩ, có lẽ thời đại của những tình yêu bóng đá “mạng” – được kết nối bằng trái tim và những buổi chiều lao xao trên sân cỏ – đã bắt đầu từ chính những khoảnh khắc giản dị như thế này.
Bóng đá, thứ ngôn ngữ chung của niềm vui
Cha tôi kể, năm 1978, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, cái gì cũng thiếu thốn. Một trái bóng da thật là cả một tài sản lớn. Họ thường dùng những trái bóng bằng nhựa, đã mòn hết gân, nhưng mỗi lần được sút vào nó, tiếng “bộp” giòn tan vang lên trong buổi chiều yên ả nghe đã thấy lòng rạo rực. Không có khán giả ồn ào, chỉ có tiếng reo hò cổ vũ của vài đứa trẻ con và những người qua đường dừng lại xem. Trận đấu diễn ra trên một bãi đất trống, hai cọc gỗ làm khung thành, và ranh giới duy nhất là niềm tin và sự công bằng giữa những người chơi.
Họ chơi vì gì nhỉ? Chắc chắn không phải vì một con số, một phần thưởng vật chất nào. Họ chơi vì:
- Niềm vui được chạy, được toát mồ hôi sau một ngày lao động vất vả.
- Tiếng cười sảng khoái khi một đường chuyền đẹp mắt được thực hiện.
- Cái cảm giác đoàn kết, tin tưởng lẫn nhau khi cùng hướng về một mục tiêu chung.
- Và đơn giản, là để quên đi những lo toan thường nhật, để tâm hồn được thả lỏng theo từng nhịp lăn của trái bóng.
Vẻ đẹp không cần phô trương
Nhìn lại những bức ảnh, tôi thấy một vẻ đẹp rất đỗi chân phương. Không có những kỹ thuật điêu luyện được luyện tập bài bản, nhưng mỗi động tác đều toát lên sự nhiệt huyết nguyên bản. Họ tranh chấp, họ cố gắng, đôi khi còn vấp ngã lăn lộn bê bết đất, nhưng sau tiếng còi kết thúc, tất cả lại là những người bạn vỗ vai nhau cười nói. Có lẽ, thứ “giải trí” đích thực mà bóng đá mang lại chính là ở những khoảnh khắc kết nối con người một cách tự nhiên và hồn nhiên như vậy.
Tôi nhớ có lần hỏi cha: “Thời đó, các bác có bao giờ nghĩ đến chuyện 'cá cược' cho vui không?”. Cha tôi cười phá lên: “Lấy gì mà cược? Cả đội có khi chỉ đủ tiền mua một chai nước chè tươi chia nhau uống sau trận. Phần thưởng lớn nhất là được ôm trái bóng về nhà, hẹn nhau cuối tuần sau lại gặp.” Nghe mà thấy ấm lòng. Tình yêu với trái bóng tròn, hóa ra, có thể giản dị và trong sáng đến thế.
Di sản tinh thần từ một thời hồn nhiên
Thế hệ 1978 ấy, giờ đây nhiều người đã lên ông, lên bà. Nhưng tinh thần của họ, thứ tinh thần chơi vì đam mê thuần túy, dường như vẫn âm thầm lan tỏa. Nó hiện diện trong những giải bóng đá phong trào ở cơ quan, khu phố, nơi mà các “cầu thủ” văn phòng xắn quần lên để theo đuổi niềm vui thuở nhỏ. Nó hiện diện trong ánh mắt long lanh của những đứa trẻ lần đầu tiên được sờ vào trái bóng.
Để hiểu hơn về không khí bóng đá giai đoạn đó, có thể tham khảo thêm qua các tư liệu như “Lịch sử Thể thao Việt Nam” hay những hồi ký về đời sống sinh hoạt văn hóa thập niên 70-80. Tuy nhiên, với tôi, cuốn tư liệu sống động nhất chính là những câu chuyện kể đầy cảm xúc của cha.
| Yếu tố | Bóng đá 1978 (Theo lời kể) | Bóng đá hiện đại (Góc nhìn cá nhân) |
| Động lực | Niềm vui thuần túy, tình bạn, giải tỏa căng thẳng. | Nhiều mục đích đan xen: giải trí, sức khỏe, danh tiếng nhỏ. |
| Không gian | Sân đất, bãi cỏ tự nhiên, rất gần gũi. | Sân cỏ nhân tạo chuẩn, có khán đài, mang tính chuyên nghiệp hơn. |
| Kết nối | Trực tiếp, thân tình, gắn với cộng đồng nhỏ. | Rộng lớn hơn qua mạng xã hội, nhưng đôi khi lại. . . xa cách hơn. |
Ghi chép lại đây, tôi chợt nghe thấy tiếng trẻ con ngoài ngõ đang rủ nhau: “Ê, chiều nay ra bãi đất trống sau trường đá bóng không?”. Tiếng nói trong trẻo ấy sao mà quen thuộc. Có lẽ, dù ở thời đại nào, linh hồn thực sự của bóng đá cũng không nằm ở những thứ hào nhoáng bên ngoài, mà nằm ở chính những khoảnh khắc hồn nhiên như thế. Khi trái bóng lăn, mọi lo âu đều tạm gác lại, chỉ còn lại tiếng cười, tiếng reo hò, và một tình yêu chơi đùa trong sáng, giống như cách mà những chàng trai năm ấy, trong bức ảnh cũ của cha tôi, đã từng trải qua. Họ đã gieo một hạt mầm đẹp đẽ, và tôi tin, hạt mầm ấy vẫn đang âm thầm đâm chồi trong nhiều thế hệ.
Trời đã xế chiều, ánh nắng vàng nhẹ trải lên cuốn album cũ. Tôi khép nó lại, lòng đầy một cảm giác bình yên lạ thường. Có lẽ, tối nay, tôi sẽ rủ cha đi dạo, và nhân tiện. . . hỏi ông thêm về lần đầu tiên ông sút tung lưới đối phương như thế nào. Chắc hẳn, đó sẽ lại là một câu chuyện dài, đầy ắp tiếng cười và những kỷ niệm đẹp, chẳng liên quan gì đến những con số hay toan tính phức tạp, mà chỉ đơn thuần là ký ức về một thời yêu bóng đá bằng cả trái tim.
